Τα ζώα, είτε ως σύμβολα, είτε ως «διακοσμητικά στοιχεία» είτε ως ένδειξη της στενής σχέσης ανθρώπων και ζώων είτε ως πλάσματα μυθικά και θεϊκά, είτε απλά σαν το αγαπημένο θέμα των εκάστοτε καλλιτεχνών πρωτοστάτησαν στην τέχνη από την πρωτόγονη μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Με διάφορους τρόπους απεικόνισης, με ποικιλία χρωμάτων, μέσα από την προσωπική ευαισθησία του κάθε καλλιτέχνη και τα δεδομένα κάθε εποχής, στόλισαν και στολίζουν βράχους, τοίχους, οροφές, ναούς, πίνακες, ανθρώπινα κορμιά.

Άλλωστε η ιστορία της ζωγραφικής ξεκινά με τις βραχογραφίες-τοιχογραφίες από σκηνές κυνηγιού στα σπήλαια της Αλταμίρας στην Ισπανία και της Λασκώ στη Γαλλία όπου απεικονίζονται άλογα, βόδια, βίσωνες, ελάφια κτλ, στην παλαιολιθική μόλις εποχή. Αυτές οι πρώτες καλλιτεχνικές εκφράσεις είχαν απώτερο σκοπό να εξευμενίσουν οι προϊστορικοί άνθρωποι τη φύση και να εξασφαλίσουν το κυνήγι, αποδίδοντας έτσι στη ζωγραφιά μαγικό ρόλο. Στη νεολιθική εποχή προσθέτουν και θαλασσινά πουλιά.

1.Βραχογραφία από το σπήλαιο της Λασκώ στη Γαλλία 2. Γλυπτό γάτας, Αίγυπτος

Στην Αρχαία Αίγυπτο η γάτα ήταν ζώο ιερό, σύμβολο της θεάς της γονιμότητας, Μπάστετ και απεικονίζεται σε τάφους, τοιχογραφίες, γλυπτά κτλ. Σε όλους τους αρχαίους πολιτισμούς τα ζώα αποτέλεσαν μέρη έργων τέχνης, ακόμα κι όταν οι λαοί αυτοί δε θεωρούσαν ότι έκαναν τέχνη: στην Ινδία, τη Μεσοποταμία, κ.α.

Αρχαϊκή Αγγειογραφία - Μελανόμορφη - Μέση Κορινθιακή. Στη μια πλευρά εικονίζεται κυνήγι κάπρου ενώ στην άλλη γαμήλια τελετή.

Στον ελλαδικό χώρο και πολιτισμό έχουμε αμέτρητα δείγματα τέχνης με ζώα. Στα αγγεία της αρχαϊκής περιόδου, αλλά και γενικά στην ελληνική αγγειογραφία ζώα παριστάνονται σε σκηνές κυνηγιού ή τελετών. Στη μινωική Κρήτη και ειδικά στην Κνωσό, λατρεύονταν ο ταύρος, ζώο δυνατό σαν το μινωικό πολιτισμό. Το «μέγαρο της βασίλισσας» στα ανάκτορα της Κνωσού είναι διακοσμημένο με τη γνωστή νωπογραφία των δελφινιών. Απεικονίσεις ταύρων έχουμε κα σε έργα με αφορμή τα ταυροκαθάψια- πρόγονοι των σημερινών ταυρομαχιών- που γιορτάζονταν στην Κρήτη και στη Θεσσαλία προς τιμή του θεού Ποσειδώνα.

Τοιχογραφίες που απεικονίζουν δελφίνια και τα ταυροκαθάψια από τα ανάκτορα τις Κνωσού.

Στις Μυκήνες, η φημισμένη «Πύλη των λεόντων» του τέλους του 13ου αιώνα π.Χ αποτελεί ένδειξη της ισχύς και εξουσίας των Μυκηνών. Είναι η είσοδος της μυκηναϊκής ακρόπολης, η οποία φέρει το αρχαιότερο δείγμα μνημειακής γλυπτικής στην Ευρώπη, στο τρίγωνο πάνω από το υπέρθυρο.

Δε θα μπορούσαμε να μην αναφέρουμε, βέβαια, τον αθηναϊκό Παρθενώνα, του οποίου τις ανάγλυφες μετώπες, αετώματα και ζωφόρο διακοσμούν πομπές αλόγων-σύμβολα της δύναμης της Αθήνας και των θεών, αλλά και βόδια.

1.Λίθος από τη νότια ζωφόρο του Παρθενώνα 2. Κυνήγι ελαφιού, λεπτομέρεια από το ψηφιδωτό δάπεδο στην Οικία της Αρπαγής της Ελένης στην Πέλλα.

Στην Πέλλα, πρωτεύουσα του μακεδονικού βασιλείου από τις αρχές του 4ου αι. π.Χ., βρέθηκε το σημαντικότερο σύνολο ψηφιδωτών του μακεδονικού χώρου. Το δάπεδο των επίσημων δωματίων της "Οικία Αρπαγής της Ελένης" και της "Οικίας του Διονύσου" κοσμούν ψηφιδωτά γεωμετρικά, αλλά και με θέματα εικονιστικά, όπως το κυνήγι των ζώων.

Η αρχαία ελληνική τέχνη είναι, επίσης, κατάμεστη από γλυπτά, έργα ζωγραφικής και ψηφιδωτά μυθικών και θεϊκών πλασμάτων, όπως ο τραγοπόδαρος Πάνας, ο μινώταυρος, ο Κένταυρος, ο πήγασος, η μέδουσα κα.

Στα σύμβολα της ελληνικής λαϊκής τέχνης συγκαταλέγεται και η αρχέτυπη έννοια και εικόνα του φιδιού. Πολλοί είναι οι συμβολισμοί, που η θρησκειολογία, η εθνολογία και η ψυχανάλυση έχουν αποδώσει σʼ αυτό το ψυχρό, μονοκόμματο κι ευκίνητο πλάσμα, που σέρνεται, συσπειρώνεται και απλώνεται, εξαφανίζεται και επανεμφανίζεται, αθόρυβο και επικίνδυνο, προαιώνιος εχθρός του ανθρώπου. Ο πιο σπουδαίος αρχαιοελληνικός συμβολισμός του φιδιού, που επέζησε και στις νεοελληνικές παραδόσεις, προέρχεται από τη σύνδεσή του με τη λατρεία του Δία, ο οποίος, με τα επίθετα Έρκειος, Κτήσιος και Μειλίχιος, λατρευόταν σʼ ολόκληρη την Ελλάδα, ως Ζεύς-Πατήρ, προστάτης του σπιτιού, και εικονιζόταν με τη μορφή του φιδιού σε διάφορα μνημεία, κυρίως σε βωμούς της σπιτικής λατρείας. Το αγαλματίδιο της μινωικής θεότητας των φιδιών, αλλά και το γλυπτό σύμπλεγμα του Λαοκόωντα με τα απιδιά του- προσώπου της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας- αποδεικνύουν την ισχύ αυτού του ζώου, συμβολική και πραγματική.

1. Το σύμπλεγμα του Λαοκόωντα 2. Η μινωική θεά των φιδιών

Στα βυζαντινά χρόνια και με την ανάπτυξη της βυζαντινής αγιογραφίας, τα ζώα, μέρος παραβολών και εικόνων παίζουν σημαντικό ρόλο, αφού έχουν αλληγορική σημασία. Το ολόλευκο περιστέρι συμβολίζει την αγνότητα και καθαρότητα, τα πρόβατα συμβολίζουν τους ανθρώπους, το ποίμνιο του Θεού, ο ιχθύς συμβολίζει τον ίδιο τον Ιησού, αφού για τους χριστιανούς ιχθύς σημαίνει Ιησούς Χριστός Θεού Υιός Σωτήρ.

Ο κήπος των απολαύσεων, Ιερώνυμος Μπος

Το 15ο αιώνα , κατά την πρώιμη Αναγέννηση, έχουμε την είσοδο στη ζωγραφική τεράτων, κυρίως στην Αναγέννηση των βόριων χωρών, με σημαντικό παράδειγμα τον Ολλανδό ζωγράφο Ιερώνυμο Μπος. Στο εξωπραγματικό περιβάλλον του «Κήπου των Απολαύσεων»κατοικούν δράκοι, ψάρια, γιγάντια πουλιά, άκακα τέρατα και ζώα που προαναγγέλλουν τα τέρατα του Σουρεαλισμού του 20ού αιώνα. Τον ίδιο αιώνα ο γλύπτης Ντονατέλλο στην Πάντοβα φιλοτεχνεί το έφιππο άγαλμα του στρατηγού Γκαταμελάτα. Ο Ντονατέλλο εμπνεύστηκε από το άγαλμα του Μάρκου Αυρηλίου (που βρισκόταν στο Καπιτώλιο στη Ρώ?η) και μετέφερε στο έργο του πολλά κλασικά στοιχεία. Το πρότυπο του έφιππου ήρωα θα χρησιμοποιηθεί στο εξής πολλές φορές στην τέχνη.