|
JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL Γυναίκες όπως η Μαρία η Παρθένος, η Αυτοκράτειρα Θεοδώρα, η Μεγάλη Αικατερίνη, η, η Ιωάννα της Λωρραίνης, η Ίντιρα Γκάντι η Μάργκαρετ Θάτσερ, η Μητέρα Τερέζα και άλλες έχουν αλλάξει την ιστορία του πλανήτη. Άλλες, πάλι, με το πέρασμα των χρόνων άλλαξαν την ιστορία της τέχνης. Και δε μιλάω για γνωστές καλλιτέχνιδες, αλλά για θηλυκές παρουσίες, μέρη των ίδιων των έργων τέχνης?
Ενδεικτικά μόνο αναφέρω μερικές:
«Αφροδίτη της Μήλου» - αγνώστου γλύπτη (200π.Χ. περίπου)
Από τα πιο φημισμένα αγάλματα της Αφροδίτης, αυτό είναι το πιο γνωστό. Είναι πιθανό να άνηκε σε ένα σύμπλεγμα της Αφροδίτης και του Έρωτα, που έγινε κάπως αργότερα, αλλά που αποτελούσε και πάλι εφαρμογή των μεθόδων και των επιτευγμάτων του Πραξιτέλη. Το άγαλμα ήταν φτιαγμένο για να το βλέπουμε από το πλάι (η Αφροδίτη άπλωνε τα χέρια της προς τον Έρωτα). Θαυμάζουμε κι εδώ τη διαύγεια και την απλότητα με την οποία ο καλλιτέχνης έπλασε το ωραίο σώμα, τον τρόπο με τον οποίο υπογράμμισε τα κύρια μέρη του, χωρίς ποτέ το έργο να γίνει τραχύ ή ασαφές.
Η Αφροδίτη ανήκει στην Ύστερη Ελληνιστική Πλαστική, στην κλασικιστική τάση, κατά την οποία η στάση και η πλαστική απόδοση κορμού και προσώπου ανάγονται σε υστεροκλασικά πρότυπα του 4ου π.Χ. αιώνα χωρίς, ωστόσο, να εξουδετερώνεται το πνεύμα της εποχής που είναι φανερό στην έντονη κάμψη του κορμού στη μέση, στη στροφή των μελών της μορφής σε διαφορετικές κατευθύνσεις, την κλίση του σώματος, τη γενική νωχελική στάση και, τέλος, στο έξεργο ανάγλυφο των πτυχών.
Με την Αφροδίτη της Μήλου, και έργα σαν αυτό, ολοκληρώνεται αυτό που η Αρχαία Ελληνική Τέχνη ξεκίνησε ήδη από την κλασική εποχή: Τα έργα αποκτούν χρώμα, συναίσθημα, το κορμί αποκτά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, μπαίνουν οι αισθήσεις στην τέχνη, αλλά και η παρατήρηση. Ο καλλιτέχνης δεν αρκείται μόνο σε αυτά που γνωρίζει, δεν τα ανάγει όλα σε ένα πρότυπο, δεν ακολουθεί πιστά κανόνες που του έχουν επιβάλλει.(όπως στην προηγούμενη τέχνη της Αιγύπτου).
Ο νατουραλισμός έχει τις ρίζες του σε αγάλματα σαν αυτό της Αφροδίτης, όπως άλλωστε και η έννοια της εξατομίκευσης, ο υποκειμενισμός. Ο καλλιτέχνης απελευθερώνεται, το άτομο αποκτά σημασία. Τα ηνία αυτής της προόδου θα πάρει αρκετά αργότερα η Αναγέννηση και θα διαμορφώσει με τη σειρά της την τέχνη του σύγχρονου κόσμου.
«Πίστη»- Τζιόττο Ντι Μποντόνε (1305 μ.Χ περίπου)
Η Πίστη (Λεπτομέρεια από νωπογραφία. Καπέλλα ντελλ? Αρένα, Πάδοβα) είναι μια σεβαστή δέσποινα με το σταυρό στο ένα χέρι και ένα χειρόγραφο στο άλλο. Διαπιστώνει κανείς εύκολα την ομοιότητα αυτής της επιβλητικής μορφής με τα έργα των γλυπτών της γοτθικής εποχής. Δεν πρόκειται όμως για άγαλμα. Είναι μια ζωγραφική που δίνει την ψευδαίσθηση του αγάλματος. Παρατηρούμε τη βράχυνση του χεριού, το πλάσιμο του προσώπου και του λαιμού, τις βαθιές σκιές στις λεπτές πτυχές. Τίποτα τέτοιο δεν είχε γίνει επί χίλια χρόνια. Ο Τζιόττο ανακάλυψε πάλι την τέχνη να δημιουργεί την ψευδαίσθηση του βάθους πάνω σε μια επίπεδη επιφάνεια.
Για τον Τζιόττο η ανακάλυψη αυτή δεν ήταν απλά ένα τέχνασμα, το βοήθησε να αλλάξει όλη την αντίληψη της ζωγραφικής. Αντί να χρησιμοποιεί τις μεθόδους της εικαστικής γραφής μπορούσε να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση ότι το ιερό επεισόδιο συνέβαινε μπροστά στα μάτια του θεατή. Το μεγαλύτερο επίτευγμά του ήταν η εισαγωγή ρεαλιστικών χειρονομιών και εκφράσεων προσώπου, όπως στην «Πίστη» για να αποδώσει την πλήρη γκάμα των ανθρώπινων συναισθημάτων.
Με το συγκερασμό γοτθικής και βυζαντινής παράδοσης εγκαινιάζει ο Τζιόττο ένα καινούργιο κεφάλαιο, μια νέα εποχή στην τέχνη, την αρχή της νεότερης ευρωπαικής ζωγραφικής.
|
