|
JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL
Κλώντ Μονέ "Οι παπαρούνες"
Ζωγραφικό κίνημα που εμφανίστηκε στη Γαλλία στη δεύτερη πεντηκονταετία του 19ου αιώνα και αντέταξε στους καθιερωμένους κανόνες της ακαδημαϊκής ζωγραφικής, την αξία του δημιουργικού αυθορμητισμού και των εντυπώσεων που προκαλούν τα χρώματα ως εκδηλώσεις του φυσικού φωτός. Πριν από τον Ιμπρεσιονισμό οι ζωγράφοι διατηρούσαν τις γραμμές και τα περιγράμματα ακόμη και στις τοπιογραφίες ή για να πετύχουν χρωματικές αρμονίες ξεκινούσαν από ένα βασικό τόνο και δημιουργούσαν τα ενδιάμεσα ημιτόνια με αναμείξεις χρωμάτων. Το 1863, χρονιά που πέθανε ο Ντελακρουά, θεωρούμε ότι είναι η αρχή της πορείας προς την τέχνη του 20ου αιώνα.
Οι εμπρεσιονιστές, θέλοντας να δώσουν μεγαλύτερη λάμψη στους πίνακες, τους απλοποίησαν, περιόρισαν την παλέτα τους στα χρώματα του ηλιακού φάσματος και δεν τα αναμίγνυαν αλλά τα τοποθετούσαν επάνω στο μουσαμά το ένα δίπλα στο άλλο, με αποτέλεσμα να αυξάνουν τη φωτεινότητα των έργων. Εκτός από την επανάσταση στην τεχνική, έφεραν επανάσταση και στην θεματογραφία. Ενώ οι νεοκλασικοί και οι ρομαντικοί καλλιτέχνες αντλούσαν τα θέματά τους από τη μυθολογία και την ιστορία, οι εμπρεσιονιστές απεικόνιζαν το σύγχρονό τους αστικό περιβάλλον, τοπία με βουνά, δέντρα, νερά και σύννεφα, καθημερινές σκηνές με ανθρώπινες μορφές πάντα σε κίνηση, με έμφαση στο στιγμιαίο, το αδιάκοπο μεταβαλλόμενο, στο διαρκές γίγνεσθαι.
Για να φτάσουν στην πειστική απόδοση της άποψής τους οι εμπρεσιονιστές χρειάστηκε να αμφισβητήσουν την ακαδημαϊκή παράδοση που ήθελε καθοριστικό παράγοντα της ζωγραφικής, τη γραμμή. Διαφέροντας και σε αυτό το σημείο από όλα τα προηγούμενα ρεύματα, ακόμα και από το ρεαλιστικό, σκοπός τους δεν ήταν να παρουσιάσουν την αντικειμενική υλικότητα του φυσικού κόσμου, αλλά να εκφράσουν τη χαρά που προκαλεί η υποκειμενική αίσθηση του έγχρωμου φωτός.
Εζέν Μπουντέν "Ο κυματοθραύστης της Ντωβίλ"
Ως τότε το χρώμα όφειλε να υποτάσσεται στις γραμμές, απλώς να επενδύει τις επιφάνειες που εκείνες ορίζουν. Οι εμπρεσιονιστές παρέμειναν ουσιαστικά ρομαντικοί, με την έννοια ότι διατήρησαν την υποκειμενική αντίληψη, την ατομική καλλιτεχνική έκφραση και το λυρικό ύφος. Παρά τις διαφορές, στοιχεία που προαγγέλλουν τον ιμπρεσιονισμό τα συναντάμε και σε παλαιότερους ζωγράφους, στους τοπιογράφους του τέλους του 18ου αιώνα, στον Ντελακρουά, στη σχολή της Μπαρμπιζόν, στον Κορό, στον Κουρμπέ, στα απαλά παραθαλάσσια τοπία του Μπουντέν (δασκάλου του Μονέ), στους διαφανείς και λεπτούς τόνους των τοπίων του Γιόνκιντ. Σημαντική επίδραση είχε και η ανακάλυψη των γιαπωνέζικων χρωμολιθογραφιών, που αναδείκνυαν τους τόνους των χρωμάτων και αδιαφορούσαν για την απόδοση του προοπτικού βάθους καθώς και η φορητή φωτογραφική μηχανή.
Αλφρέ Σισλέ "Παλαιά σπίτια στο Σαίντ-Μαμμές"
Η μέθοδος των ιμπρεσιονιστών βασιζόταν στις μικρές πινελιές άμεικτου χρώματος, που έμοιαζε με το φως που ιριδίζει. Ο καλλιτέχνης δημιουργούσε την εντύπωση της φόρμας, της απόστασης, του βάθους και της σκιάς. Η όλη τεχνική στηριζόταν στη γνώση των νόμων της φυσικής και χημείας που αφορούν το φως και το χρώμα. Για αυτό και οι σκιές έπαψαν να είναι μαύρες ή σκούρες καφέ και έγιναν μπλε ή μοβ, όπως είναι στην πραγματικότητα. Πιο εντυπωσιακή ήταν η χρησιμοποίηση των συμπληρωματικών χρωμάτων, κόκκινο στο πράσινο, μπλε στο πορτοκαλί και κίτρινο στο μοβ.
Οι ιμπρεσιονιστές σκιτσάριζαν στο ύπαιθρο και αποτελείωναν τα έργα τους στο εργαστήριο, ζωγράφιζαν από την αρχή ως το τέλος μπροστά στο θέμα τους, με κύριο στόχο να αποτυπώσουν την εντύπωση που τους προκαλούσαν τα πράγματα, τα δεδομένα της οπτικής εμπειρίας σε μια ορισμένη στιγμή και σε ορισμένες ατμοσφαιρικές συνθήκες. Αυτό στοιχειοθετούσε υποκειμενική επιλογή, για αυτό ο ιμπρεσιονισμός λέγεται και «Υποκειμενικός Ρεαλισμός». Ο φυσικός κόσμος δεν είναι ένα σύνολο από σταθερά και αμετακίνητα μεγέθη, αλλά μια κινούμενη ολότητα με άπειρες χρωματικές διαβαθμίσεις. Υπάρχει αλληλοδιείσδυση φωτός και φόρμας, εγκατάλειψη κλειστών περιγραμμάτων, ρευστότητα και κατάφαση στη χαρά της ζωής.
Εντγκάρ Ντεγκά "Τρεις χορεύτριες"
«Salon» ονομαζόταν η επίσημη έκθεση έργων τέχνης που γινόταν στο Παρίσι με την πρωτοβουλία και την προστασία του κράτους. Περιλάμβανε δύο έως τρεις χιλιάδες έργα ζωγραφικής, χαρακτικής και γλυπτικής. Εκτός από τον τεράστιο αριθμό επισκεπτών που συγκέντρωνε, κυρίως τις Κυριακές που ήταν ελεύθερη η είσοδος, έδινε και ευκαιρία σε συλλέκτες και κριτικούς να έχουν πλήρη εποπτεία των επιδόσεων της γαλλικής τέχνης. Αυτονόητα ήταν ο χώρος όπου οι καλλιτέχνες μπορούσαν να κερδίσουν δημοσιότητα, αναγνώριση, φήμη, βραβεία και παραγγελίες. Το Salon του 1863 θα γινόταν στο Palais de l' Industrie, ένα μεγάλο κτίριο από μέταλλο και γυαλί, που είχε κτιστεί στα Ηλύσια Πεδία για την Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού του 1855.
Στις 12 Απριλίου 1863 η κριτική επιτροπή ανακοίνωσε τα αποτελέσματα συμμετοχής. Από τα πέντε χιλιάδες έργα που είχαν υποβληθεί έγιναν δεχτά μόνο τα δύο χιλιάδες διακόσια δεκαεπτά, τα υπόλοιπα είχαν απορριφθεί. Ανάμεσα σε αυτά συμπεριλαμβάνονται τα τρία έργα του Μανέ και άλλων καλλιτεχνών από τους οποίους μερικοί είχαν κερδίσει βραβεία σε προηγούμενες εκθέσεις. Αυτό διόγκωσε τις διαμαρτυρίες, που επενέβη ο αυτοκράτορας Ναπολέων ο Γ' και έδωσε εντολή να εκτεθούν τα έργα των απορριφθέντων σε ένα άλλο χώρο του Palais de l' Industrie για να μπορέσει να τα κρίνει το κοινό. Έτσι γεννήθηκε το Salon des Refuses που θα λειτουργούσε ως το 1881 και θα έπαιζε σπουδαίο ρόλο στην προβολή νέων τάσεων.
Εντουάρ Μανέ "Πρόγευμα στο γρασίδι"
Εντελώς ιδιαίτερη υπήρξε η συμβολή του Μανέ, ο οποίος δεν ήταν μόνο ένας πρόδρομος του εμπρεσιονισμού, αλλά κατά ένα μέρος τουλάχιστον, εμπρεσιονιστής και ο ίδιος. Σε αυτόν κυρίως οφείλεται η αποφασιστική στροφή των αισθητικών προτιμήσεων προς τη νέα ζωγραφική, αυτός ήταν ο πρώτος επαναστάτης, που κατόρθωσε να απαγκιστρωθεί από τη δουλεία του παραδοσιακού θέματος, ο αρχηγός των αποκλεισμένων από το Σαλόν, ο θεωρητικός μαχητής του καφενείου Γκερμπουά. Ήδη από το 1863 με την «Ολυμπία» και το «Πρόγευμα στη χλόη», εγκαινιάζει την απαλλαγή του καλλιτέχνη από το επίσημο θέμα, την απλοποίηση της μορφής, τη φωτεινή ζωγραφική, τις αντιθέσεις των χρωμάτων. Μολονότι ποτέ δεν έλαβε μέρος στις εκθέσεις της ομάδας των ιμπρεσιονιστών, ούτε διέλυσε εντελώς το περίγραμμα των μορφών, είναι αναμφισβήτητο ότι η ζωγραφική του αποτέλεσε το απαραίτητο προηγούμενο του ιμπρεσιονισμού.
Καμίγ Πισσαρρό "Κόκκινες στέγες"
Φρέντ Μπαζίγ "Ο Εντουάρ Μανέ μπροστά στο καβαλέτο"
Η χρονική διάρκεια του ιμπρεσιονισμού καλύπτει το σύντομο χρονικό διάστημα των δέκα περίπου χρόνων. Η αρχή του εμπρεσιονισμού τοποθετείται γύρω στο 1870 έως το 1880 στη Γαλλία, μια περίοδο δύσκολη λόγω της οικονομικής κρίσης που ακολούθησε την ήττα στο γαλλοπρωσικό πόλεμο του 1870-71. Ενώ μετά το 1880 οι διάφοροι ζωγράφοι της ομάδας χωρίζονται και συνεχίζουν τους κοινούς σκοπούς ανάλογα με την ατομική τους καλλιτεχνική φύση.
Στην περίοδο από το 1860 ως το 1870 εξελίσσεται η προπαρασκευαστική φάση του ιμπρεσιονισμού, η φάση των συναντήσεων των νέων ζωγράφων, που παρά τις διαφορές παιδείας και ιδιοσυγκρασίας είχαν κοινή την επιθυμία των καινούριων αισθητικών αναζητήσεων και προχωρούσαν ενωμένοι αλλά και ατομικά ανεξάρτητοι σε νέους πειραματισμούς.
|
