Η σχολή του Bauhaus

Ο πυρήνας της διδασκαλίας στη Σχολή Bauhaus ήταν ένα εισαγωγικό σεμινάριο που είχε σκοπό να ελευθερώσει τον σπουδαστή από τις προηγμένες εμπειρίες και προκαταλήψεις του. Το πρόγραμμα αυτό, που είχε αναπτυχθεί από τον Ελβετό ζωγράφο Johannes Itten, έφερνε τον σπουδαστή σε άμεση επαφή με τα υλικά και τις τεχνικές που θα χρησιμοποιούσε, μέσα από μια σειρά απλών αλλά θεμελιωδών πρακτικών πειραματισμών. Ένα αρκετά μεγάλο μέρος της διδασκαλίας στηριζόταν στην κλασική παράδοση, που ακόμη κυριαρχούσε στις διάφορες ακαδημίες κάλών τεχνών. Εκτός από τον πρακτικό πειραματισμό το πρόγραμμα περιλάμβανε μια εξερεύνηση των μη δυτικών φιλοσοφιών και των μυστικιστικών θρησκειών, ενώ η ίδια η προσέγγιση των υλικών έπαιρνε συχνά μυστικιστικό χαρακτήρα.

Στην διάρκεια των πρώτων χρόνων της σχόλης δεν δόθηκε μεγάλη έμφαση στο θέμα της μηχανής ή της σχέσης μεταξύ τέχνης και βιομηχανικής κοινωνίας. Το σημαντικότερο στοιχείο του προγράμματος της σχολής ήταν ότι δεν έμεινε ποτέ στατικό, αλλά βρισκόταν σε μια διαρκή κατάσταση αλλαγής και εξέλιξης. Όπως ανέφερε ο Mi?s van der Rohe σε μια τελετή προς τιμή του Gropius, το 1953, «Η Σχολή Bauhaus δεν ήταν ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα με συγκεκριμένο πρόγραμμα. Ήταν μια ιδέα, στην οποία ο Gropius είχε διατυπώσει με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια... και ακριβώς επειδή ήταν μια ιδέα, μπόρεσε να ασκήσει μια τόσο τρομακτική επιρροή πάνω σε κάθε άλλη προοδευτική σχολή στον πλανήτη. Κάτι δε μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την οργάνωση ή την προπαγάνδα. Μόνο μια ιδέα μπορεί να διαδοθεί τόσο αποτελεσματικά...»

Wassily Kandinsky

Από τους καλλιτέχνες που δίδασκαν στη σχόλη, οι Kandinsky, Klee και Feininger αναδείχθηκαν σε μεγάλους της ζωγραφικής του 20ου αιώνα. Ο Gerhard Marcks, αφού έζησε στο σκοτάδι στη διάρκεια του ναζιστικού καθεστώτος, έκανε την εμφάνισή του μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο ως πρωτοπόρος της γερμανικής γλυπτικής. Ο Laszlo Moholy-Nagy, μέσα από τα βιβλία του, με τίτλο "Η νέα οπτική και Οπτική σε κίνηση", και από τη θητεία του ως διευθυντής της σχολής New Bauhaus, που ιδρύθηκε στο Σικάγο το 1937, είχε μεγάλη επιρροή πάνω στη διδασκαλία του σχεδίου, ενώ ανάλογη επιρροή άσκησε και ο Josef Albers, ως καθηγητής αρχικά στο Black Mountain College της βόρειας Carolina (1933-1950) και έπειτα στο Πανεπιστήμιο Yale.

Bauhaus Chairs

Στην δεκαετία του 1920 η Σχολή Bauhaus προωθούσε τις ιδέες της μέσα από τη δημοσίευση πολλών αξιόλογων γραπτών από καθηγητές της και από άλλους πρωτοπόρους του κυβισμού και της αφαίρεσης, για να αναδειχθεί σε ένα διεθνές κέντρο ανταλλαγής απόψεων και νέων πειραματισμών, ιδιαίτερα στο πεδίο της αρχιτεκτονικής του Διεθνούς Στιλ, και της γεωμετρικής αφαίρεσης στη ζωγραφική και τη γλυπτική. Για μια μικρή περίοδο ήρθαν σε επαφή με τη Σχολή Bauhaus μερικές τάσεις του ντανταϊσμού, αλλά η επιρροή δεν ήταν ισχυρή, όπως δεν ήταν ούτε η επιρροή του γερμανικού εξπρεσιονισμού στη ζωγραφική, ή του γερμανικού και του ολλανδικού εξπρεσιονισμού στην αρχιτεκτονική.

Η πρώτη διακήρυξη της σχόλης δήλωνε ότι: «Αρχιτέκτονες, ζωγράφοι, και γλύπτες πρέπει να αναγνωρίσουν τον σύνθετο χαρακτήρα του κτιρίου ως μια αυτοδύναμη ενότητα... Η τέχνη δεν είναι "επάγγελμα". Δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά μεταξύ του καλλιτέχνη και του τεχνίτη. Ο καλλιτέχνης είναι ένας τεχνίτης με αυξημένη γνώση της αισθητικής. Μαζί μπορούν να συλλάβουν και να υλοποιήσουν το νέο κτίριο του μέλλοντος, που θα αγκαλιάζει την αρχιτεκτονική, τη γλυπτική, και τη ζωγραφική σε μια αδιάσπαστη ενότητα, και μια μέρα θα υψώσει από τα χέρια ενός εκατομμυρίου εργατών στον ουρανό, σαν το κρυστάλλινο σύμβολο μιας νέας πίστης».

Το αντικείμενο αυτό αντανακλά μερικές από τις σοσιαλιστικές ιδέες, που τότε ήταν επίκαιρες στη Γερμανία και στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης. Η υποψία αυτού του πολιτικού προσανατολισμού προκάλεσε την αντίδραση των συντηρητικών στοιχείων της Βα?μάρης, μια αντίδραση που τελικά πέτυχε το 1925 τη μεταφορά της σχολής στη νέα της έδρα, στο Dessau.