Γάνδη-φλαμανδική πόλη βορειοδυτικά των Βρυξελλών

Τέχνη που άνθισε στις περιοχές που αποτελούν το σημερινό Βέλγιο. Κάποτε το όνομα αυτό δίδεται γενικά στην τέχνη των παλαιών Κάτω Χωρών, δηλαδή του Βελγίου και της Ολλανδίας μαζί, ως τον πολιτικό χωρισμό τους από το Φίλιππο Β? της Ισπανίας, στα τέλη του 16ου αιώνα.

Αν αφεθούν κατά μέρος οι παλαιότερες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, που ανάγονται στην περίοδο της ρωμαϊκής κατακτήσεως, καθώς και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε για τη χρυσοχοϊκή κατά την περίοδο της κυριαρχίας των Φράγκων στη Βραβάντη και τη μεγάλη ώθηση στην αρχιτεκτονική που δόθηκε επί της αυτοκρατορίας του Καρλομάγνου, οι πρώτες εκδηλώσεις της φλαμανδικής τέχνης πρέπει να αναχθούν στη ρωμανική περίοδο παράλληλα προς την οικονομική και πολιτική διαμόρφωση της περιοχής της Φλάνδρας.

Πιέτερ Πάουλ Ρούμπενς "Προσωπογραφία του γιού του Νικόλα" (1620)

Στην αρχιτεκτονική επικράτησαν δύο ρυθμοί, ο ρυθμός του Μόσα, που εμφανίστηκε επάνω στον Μόσα, με ρηνανική επίδραση και ο σκαλδικός, που διαδόθηκε στη ζώνη του Σκάλδη και είναι εμπνευσμένος από φραγκορωμανικά πρότυπα. Τα σημαντικότερα μνημεία του ρυθμού του Μόσα βρίσκονται στη Λιέγη, ενώ η μητρόπολη του Τουρναί, της οποίας η κατασκευή άρχισε το 1141, με τους τέσσερις χαρακτηριστικούς πύργους της, γύρω από τον πύργο-φανό, είναι το αριστούργημα του σκαλδικού ρυθμού. Στις τρεις πύλες της μητροπόλεως υπάρχουν ακόμη ενδιαφέροντα δείγματα των αρχών της γλυπτικής της Φλάνδρας. Μαζί με αυτά πρέπει να αναφερθούν τα κομψοτεχνήματα σε ελεφαντόδοντο του 11ου αιώνα, τα χρυσαφικά και τα έργα σε μέταλλο του Ρενιέ ντε Υύ, του Γκοντφρουά ντε Υύ και τέλος του Νικολά ντε Βερντέν, ο οποίος εμφανίζει αναβιώσεις της κλασικής παραδόσεως. Το σημαντικότερο δείγμα της ελάχιστα διαδεδομένης μνημειακής γλυπτικής σε πέτρα είναι η Παναγία του Ντομ Ρούπερτ (1150).

Η εκκλησία του Αγίου Μαρτίνου στη Γάνδη 16ος αιώνας

Στη ζωγραφική επιζούν λίγα μνημεία εμπνευσμένα από την φραγκοβυζαντινή τέχνη, όπως, κύκλος νωπογραφιών με θέμα τη ζωή της Αγίας Αικατερίνης στη μητρόπολη του Τουρναί (1171-1178) και μεταγενέστερες τοιχογραφίες με τη ζωή της Αγίας Μαργαρίτας και την Ουρανία Ιερουσαλήμ. Η γοτθική αρχιτεκτονική διαδόθηκε από τη Γαλλία και οφείλεται συχνά, όπως στα δείγματα των μοναστηριακών εκκλησιών της Λουβαίν (1251), της Αμβέρσας και της Γάνδης (1240-1270), στους δομινικανούς μοναχούς. Στο Τουρναί και στην περιοχή του Σκάλδη επικράτησε η νορμανδική επίδραση. Στην περιοχή του Μόσα επικρατεί η βουργουνδική επίδραση.

Χαρακτηριστικά πρωτότυπα εμφανίζει ο γοτθικός ρυθμός της Βραβάντης, ο οποίος αν και στις αρχές του 13ου αιώνα συνεχίζει να επηρεάζεται από τη Γαλλία στα μοναστήρια των κιστερκιανών του Βιλλέ λα Βιλ (1200-1210) και του Βαλ Ντιέ (1216), παρουσιάζει τοπικά χαρακτηριστικά στους τρούλλους των εκκλησιών Σαιν Μισέλ-ε-Γκυντύλ και της Νοτρ-Νταμ ντε λα Σαπέλ των Βρυξελλών, για να αποκτήσει τελικά μεγάλη ανεξαρτησία στην αρχιτεκτονική του 14ου αιώνα. Η εκκλησία του Μπεγκινάζ στο Λουβαίν είναι το πιο χαρακτηριστικό δείγμα.

Άλμπρεχτ Ντεβρίντ "Η επιστροφή των πολεμιστών της Μπρύζ από τη μάχη του Χρυσού Σπιρουνιού" δημαρχιακό μέγαρο της Μπρύζ

Τον 15ο αιώνα η άνθηση του γοτθικού ρυθμού της Βραβάντης βρίσκεται στο αποκορύφωμά της. Η εκκλησία του Αγίου Πέτρου στο Λουβαίν είναι το αριστούργημά του, με αρχιτέκτονες τους Συλπίς βαν ντερ Βόρστ, Γιαν Β? Κέλντερμανς και Ματιέ ντε Λαγιάν. Η εκκλησία του Αγίου Πέτρου με τον έντονο κατακόρυφο τόνο της κατασκευής της και την άκρα ισορροπία των αναλογιών, αποτελεί πρότυπο που διαδόθηκε ευρύτατα στο Βέλγιο, αλλά και στη Γαλλία.

Η αστική αρχιτεκτονική, που δημιούργησε στο Τουρναί το πιο τυπικό δείγμα σπιτιού με τριγωνικό τύμπανο και το αρχαιότερο δείγμα beffroi, εκφράζει κατά τον 15ο αιώνα τον πιο πρωτότυπο γοτθικό ρυθμό της Βραβάντης στα δημοτικά μέγαρα. Ο Ζακ ντε Λαγιάν είναι ο αρχιτέκτονας του δημοτικού μεγάρου των Βρυξελλών (1449-1455). Ο φλογόμορφος γοτθικός ρυθμός με τον πλούτο των εντυπωσιακών λεπτών διακοσμήσεων του διατηρήθηκε και τον 16ο αιώνα στα δημοτικά μέγαρα της Γάνδης και του Ουντεναάρντε.