bookmarks

Greek artists communityartspot-radioartchannelgallery

Αναζήτηση

Σύνδεση/Εγγραφή



Αλέξης Σταμάτης: "Η μυθοπλασία είναι ένα ψέμα που αποκρύπτει μια βαθιά αλήθεια?"
Συντάκτης: Ειρήνη Σπυριδάκη   
Πέμπτη, 26 Φεβρουάριος 2009 12:42
Ευρετήριο Σελίδων
Αλέξης Σταμάτης: "Η μυθοπλασία είναι ένα ψέμα που αποκρύπτει μια βαθιά αλήθεια?"
Επόμενη
Όλες οι σελίδες
alexis stamatisΟ πολύμεταφρασμένος λογοτέχνης σκιαγραφεί τη μύχια ανάγκη του ανθρώπου για αναζήτηση των εσωτερικών στιβάδων της ύπαρξής του. Μέσα από μια επώδυνη συνήθως προσπάθεια ανάδυσης στην επιφάνεια πτυχών της ταυτότητάς τους, οι ήρωες των μυθιστορημάτων του φθάνουν τελικά στη λύτρωση. Ο Αλέξης Σταμάτης μάς αποκαλύπτει τα μυστικά της συγγραφής και τοποθετείται απέναντι σε ζητήματα που αφορούν στη λογοτεχνική παραγωγή, την πρόσληψη του λογοτεχνικού έργου και τις δυνατότητες επικοινωνίας που παρέχει σήμερα το διαδίκτυο σ? ένα σύγχρονο συγγραφέα.

 


-Ξεναγήστε μας στο συγγραφικό εργαστήρι σας. Πώς γεννιέται η αρχική ιδέα, πώς μετεξελίσσεται και πώς δομείται σε μυθιστόρημα; Αποκαλύψτε μας τις μικρές σας συνήθειες: Ποιες ώρες συνήθως δουλεύετε; Ακούτε μουσική τις ώρες που γράφετε;
Είναι πολύ δύσκολη αυτή η απάντηση. Δεν υπάρχει συνταγή. Ο συγγραφέας είναι ένας επιμελητής χάους. Στην αρχή υπάρχει ένα αταξινόμητο, χαοτικό υλικό που σε περιτριγυρίζει. Σαν σύννεφα που καλείσαι να ποιμάνεις. Μέσα από αυτό, κάποια στιγμή αναδύονται καταστάσεις, πρόσωπα, σχέσεις.
Πριν από καμιά δεκαριά χρόνια - πριν ακόμα μπω στην περιπέτεια του πεζού λόγου - πίστευα πως προτού αρχίσεις την πρώτη σελίδα ενός μυθιστορήματος χρειαζόσουν: δεκάδες κούπες καφέ, πλοκή, χαρακτήρας (-ες), σκηνικό. Μετά την περιπέτεια οκτώ μυθιστορημάτων, μπορώ με την μικρή μου πείρα να πω, πως το μόνο που χρειάζεσαι πριν αρχίσεις να γράφεις, είναι ο καφές. Ο συγγραφέας, όπως πολύ σωστά έχει πει ο Παύλος Μάτεσις, είναι ένας επιμελητής χάους. Βάζει τάξη στο κατακερματισμένο. Εν αρχή ην το χάος λοιπόν. Ύστερα ίσως μια λέξη, μια εικόνα, ένα αίσθημα.
Παλιά κατάστρωνα αναλυτικά σχέδια για τα μυθιστορήματά μου. Ίσως ήταν ένα απότοκο από την θητεία μου στην αρχιτεκτονική. Σήμερα πιστεύω ότι το να διαθέτεις ένα αναλυτικό σχέδιο για το βιβλίο σου, έστω και αν είναι βασισμένο σε μια θαυμάσια ιδέα, είναι ό,τι το χειρότερο. Η υπέροχη ιδέα δεν οδηγεί αναγκαστικά σε ένα υπέροχο βιβλίο. Συνήθως οδηγεί στο τίποτα. Το μυθιστόρημα δεν είναι μεταπτυχιακή εργασία. Έρευνα ναι, αλλά έρευνα που μετακινείται ελεύθερα και άτακτα, με αναπάντεχες πτήσεις από το ένα σημείο στο άλλο. Έρευνα hypertext.
Η διατήρηση της άγνοιας είναι σπουδαίο εργαλείο. Όταν γνωρίζεις τα πάντα για το βιβλίο σου, η πορεία μπορεί και να είναι καταστροφική. Είναι τελικά ευτυχία να συνειδητοποιείς ότι ενώ θέλεις ένας χαρακτήρας σου να κάνει κάτι, εκείνος το αρνείται. Όσο οι χαρακτήρες μένουν ζωντανοί, τόσο η πλοκή ακολουθεί... Η εικόνα των ηρώων πρέπει να είναι εκείνη που θα σε οδηγήσει, σχεδόν βιωματικά, στο βάθος που χρειάζεσαι.
Όσο για μουσική, ναι ακούω.

-Ποια στοιχεία της δικής σας προσωπικής διαδρομής έχετε αφήσει ως τώρα να παρεισφρήσουν στα βιβλία σας; Ποιος ήρωάς σας θεωρείτε ότι προσεγγίζει περισσότερο την ιδιοσυγκρασία σας;
Το μυθιστόρημα δεν είναι ντοκιμαντέρ, στέκεται σχεδόν a priori κάπως πιο «ψηλά από το έδαφος». Όλα τα μυθιστορήματα μιλούν για την πραγματικότητα, με τον βαθμό στρέβλωσης που επιδιώκει ο συγγραφέας. Ακόμα και η πλέον αναληθοφανής μυθοπλασία βασίζεται σε κάποια σταθερά γνωρίσματα του ανθρώπου. Σε αισθήματα, σχέσεις, φόβους. Εξάλλου και σ? αυτήν την περίπτωση το επιλεκτικό «μοντάζ» των «σκηνών» που επιλέγονται είναι ήδη μια επέμβαση την γραμμική «ανάγνωση» της πραγματικότητας. Η μυθοπλασία είναι ένα ψέμα που αποκρύπτει μια βαθιά αλήθεια. 
Αυτή η εισαγωγή είναι απαραίτητη για να καταλάβετε ότι τελικά ο συγγραφέας είναι και παντού και πουθενά. Όσο για δικό μου ηρώα που με προσεγγίζει ως πρόσωπο, δεν είναι κάτι που μπορώ να κρίνω εγώ?

-Σας γοητεύει το ταξίδι της κατάδυσης στα έγκατα της ανθρώπινης ψυχής. Οι ήρωές σας ζητούν επίμονα να ανακαλύψουν την ταυτότητά τους, αντιμαχόμενοι τα τραυματικά βιώματα και τις στερεοτυπικές τους πεποιθήσεις. Πού θεωρείτε ότι μπορεί να οδηγήσει αυτό το ταξίδι;
Το ταξίδι, το εσωτερικό αλλά και το εξωτερικό με γοήτευε πάντα. Οι ήρωες μου συχνά ταξιδεύουν εντός και εκτός. Δράττομαι της ευκαιρίας που μου δίνει η ερώτηση σας για να μιλήσω κυρίως για το εξωτερικό ταξίδι.  Οι ήρωες μου, Έλληνες πάντα, ταξιδεύουν εκτός Ελλάδος, κουβαλώντας ωστόσο παντού την "ελληνικότητά τους", η οποία, ξέρετε, είναι μία πολύ παρεξηγημένη έννοια. Ως Έλληνες, είμαστε Βαλκάνιοι, στο μεταίχμιο Ανατολής και Δύσης. Αυτήν τη διπλή καταγωγή θα πρέπει να την επενδύουμε θετικά. Δεν πρέπει να την απομονώνουμε ούτε να τη συμπιέζουμε. Πρέπει να την εμπεριέχουμε. Πρέπει να περιέχουμε την καταγωγή μας χωρίς αυτή να μας χαρακτηρίζει. Νά 'μαστε πολίτες του κόσμου έχοντας ενσωματώσει κάθε μας καταγωγή, κάθε μας προέλευση. Προσωπικά, ως συγγραφέας, το ταξίδι μου ανανεώνει την εικονοποιία μου, μου γυμνάζει το βλέμμα, με θέλγει. Ο Καζαντζάκης έλεγε πολύ εύστοχα: "Το ταξίδι είναι η δέκατη Μούσα". Όσο για το εσωτερικό ταξίδι, ένα στοιχειό που χαρακτηρίζει τα βιβλία μου έχει συνήθως ως αφορμή κάποιο γεγονός. Ο ήρωας ερευνώντας για το γεγονός αυτό, όμως ουσιαστικά ερευνά τον εαυτό του.

-Σας  ενδιαφέρει η διαφορετική οπτική υπό την οποία ερμηνεύουν το έργο σας οι αναγνώστες; Αφηγηθείτε μας ένα σχόλιο αναγνώστη σας που σας εξέπληξε.
Φυσικά και με ενδιαφέρει. Είναι δεδομένες οι διαφορετικές γνώμες. Υπό μια έννοια κάθε αναγνώστης ξαναγράφει το βιβλίο που διαβάζει. Στην αρχή με εξέπλητταν αρκετά σχόλια αναγνωστών, υπό την έννοια ότι φωτίζουν διαφορετικά πράγματα απ? εκείνα που επεδίωκα. Στην πορεία συνειδητοποίησα ότι αυτό είναι τελικά και το ζητούμενο.



 
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική ή μερική του περιεχομένου του παρόντος ιστότοπου με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του Art magazine(Ν 2121/1993)