|
JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL
 Ο Ιάνις είναι εικαστικός καλλιτέχνης (ασχολείται με τη ζωγραφική, τη φωτογραφία και τα περιβάλλοντα χώρο). Σπούδασε την επιστήμη της Φυσικής, αλλά τον προτίμησε η διακονία του Λόγου, της Εικόνας και του Στοχασμού. Ο ίδιος μας λέει μέσα από τα λόγια του Λάο Τσε: "Στην αναζήτηση της γνώσης κάθε μέρα αυξάνομαι. Στην αναζήτηση του Ταό κάθε μέρα λιγοστεύω. Ελαττώνεται η δράση μου συνεχώς μέχρι που ξαφνικά βρίσκομαι στο Κενό. Όταν δεν επιδιώκω τίποτα, όλα πραγματοποιούνται!"
- Ποιές ανησυχίες, εξωτερικά ή και εσωτερικά ερεθίσματα σε οδήγησαν στον τρόπο που εκφράζεσαι;
Μου θύμησες τον Ακριθάκη: «Ζωγραφική! Πως μπλέχτηκα σ' αυτήν την ιστορία!» Και πρόκειται πράγματι για μπλέξιμο, όταν σκέπτομαι ότι μέχρι 26 χρονών δεν είχα καμία σχέση με τον χώρο της τέχνης, αν εξαιρέσω τα αφηρημένα σχέδια που έκανα σ' ένα κομμάτι χαρτί, ένα είδος αυτόματης γραφής, μιλώντας κάποια ώρα στο τηλέφωνο... Είχα μόνο πολύ καλές σχέσεις με την ευκλείδειο γεωμετρία όπως και με την γεωμετρία του Λομπατζέφσκυ και του Ρήμαν. Κατά τ' άλλα, μόνο θετικές επιστήμες, διαφορικές εξισώσεις, συναρτήσεις, μαθηματικά και φυσική. Με χαρακτήριζε ένας ορθολογικός τρόπος σκέψης, αυτός των θετικών επιστημών. Και επόμενο ήταν αυτό, αν σκεφτεί κανείς ότι όλο το εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι διαμορφωμένο έτσι ώστε να εξασκεί σε μεγάλο βαθμό το αριστερό μισό του μυαλού μας, αλλά αγνοεί τελείως το άλλο μισό. Θυμάμαι ότι στα σχολικά εγχειρίδια, οτιδήποτε είχε σχέση με τέχνες και πολιτισμό δεν διδάσκονταν και ήταν πάντα εκτός ύλης εξετάσεων. Είναι γεγονός ότι στον δυτικό πολιτισμό γενικότερα, η παιδεία μας είναι εντελώς ορθολογιστική. Να πάρουμε όμως τα πράγματα με την σειρά. Είναι γνωστό ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος χωρίζεται σε δυο ημισφαίρια που εκτελούν εντελώς διαφορετικές λειτουργίες. Το αριστερό είναι αυτό που σκέπτεται, υπολογίζει, αναλύει τα πράγματα, που εξετάζει λογικά τις καταστάσεις και καταλήγει σε συμπεράσματα. Το δεξί, δεν καταλαβαίνει από αριθμούς και λέξεις , αλλά έχει φαντασία, δίνει έμπνευση, διαισθάνεται, νιώθει, ασχολείται μόνο με το σήμερα, ο μόνος χρόνος του είναι το εδώ και τώρα και βέβαια φτάνει στην ουσία των πραγμάτων. Θα μπορούσαμε να πούμε πως αν το αριστερό ημισφαίριο είναι το εργαλείο, το όπλο του μαθηματικού, τότε το δεξί είναι το όπλο του καλλιτέχνη.
- Οι σπουδές σου σε άλλο τομέα και η μεταπήδησή σου στη ζωγραφική και γενικά στο κόσμο της τέχνης πώς προέκυψε;
Εκείνη την χρονική περίοδο την έψαχνα με την αναλυτική ψυχολογία του Καρλ Γιουνγκ (συλλογικό ασυνείδητο, αρχέτυπα, σύμβολα) και με τις θεωρίες του Βίλχελμ Ράιχ (θωρακισμένος άνθρωπος, θεωρία οργόνης, τον οργονοσυσσωρευτή ενέργειας, την λειτουργία του οργασμού, την αλληλογραφία του με τον Αϊνστάιν). Τότε ήταν που ήρθα σε επαφή με τον Bob Najemy (μηχανολόγος μηχανικός και καθηγητής της γιόγκα) της σημερινής «Αρμονικής ζωής». Μέσα από τον Bob που καταπιάστηκε με το θέμα " φυσική και μεταφυσική ", γνώρισα την εργασία του Fritjof Capra: Tao of Physics, μια εργασία που μου έδωσε αρχέτυπα ερεθίσματα αναζήτησης σ' αυτόν τον χώρο και ήταν και η γέφυρα να περάσω από την φυσική στην μεταφυσική. Ο Fritjof Capra ως πυρηνικός φυσικός, βρήκε καταπληκτικές ομοιότητες ανάμεσα στις θεωρίες της σύγχρονης φυσικής και στις αρχαίες πνευματικές αλήθειες. Πειραματίστηκε αρχικά με «δυναμικά φυτά», θέλοντας να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην αναλυτική σκέψη και στην διαλογιστική εμπειρία. Έχοντας αυτά τα ερεθίσματα συν το ότι ζούσα σ' ένα γιογκικό Ασράμ εκείνη την περίοδο, άρχισα το πέρασμα στην αντιπέρα όχθη -από την φυσική στην μεταφυσική-, βλέποντας ότι η μεταφυσική χρησιμοποιεί εκτός από την λογική και την διαίσθηση. Στο Ασράμ ήρθα σε επαφή για πρώτη φορά με τα Γιάντρας και τα Μαντάλας που οι γιόγκηδες χρησιμοποιούν σαν πρακτική οραματισμού και διαλογισμού. Οι θιβετιανοί που κατ' εξοχήν ασχολούνται μ' αυτήν την τέχνη, θεωρούν τα μαντάλας ως «ελευθερωτές της όρασης». Έτσι λοιπόν βρέθηκα να σχεδιάζω και να ζωγραφίζω γιάντρες και μαντάλες και αυτή ήταν η πρώτη μου ουσιαστική επαφή με τον χώρο της τέχνης. Στην πορεία μου λοιπόν από την φυσική στην μεταφυσική πρόεκυψε το στοιχειό της τέχνης. Αυτό, τότε δεν έγινε συνειδητά, αλλά αργότερα συνειδητοποίησα ότι ο πιο σημαντικός λόγος της ενασχόλησής μου με τα εικαστικά ήταν να δώσω κίνητρα στο δεξί ημισφαίριο του εγκέφαλου να ξυπνήσει από τον λήθαργο, βάζοντας στην άκρη το υπερτροφικό αριστερό ημισφαίριο... Μετά από 3 χρόνια ήρθε και η πρώτη μου έκθεση που ήταν καρπός αυτής της άσκησης -εσωτερικής εργασίας-, με εικονογράφηση αρχέγονων εικονοσυμβόλων και παραστάσεων πάνω σε ύφασμα και σε ξύλο. Η διερεύνηση αυτή, της συμβολικής σημασίας της τέχνης μου έδωσε μια οπτική ερμηνεία της σκέψης μου, μια και είχα αρχίσει να παρατηρώ την ψυχολογική σημασία των εμπειριών μου στην καθημερινότητα. Η ενασχόλησή μου αυτή τότε, ήταν ένα είδος αυτοανάλυσης και ένα μέσο μετασχηματισμού του ενεργειακού μου δυναμικού. Για να το πω πιο απλά, για να μην πιάσω θέση σε κανένα ντιβάνι ψυχαναλυτή, έπιασα πινέλο...!
- Ποιά κινήματα και ποιοί καλλιτέχνες σε επηρέασαν;
Αφού λοιπόν μπήκα στον χορό, έπρεπε να χορέψω! Και για να χορέψεις πρέπει να ξέρεις κάποιες κινήσεις, λίγη θεωρία. Εγώ ήμουν αλεξιπτωτιστής στο χώρο των εικαστικών! Χρειαζόμουν την γνώση κάποιων τεχνικών, την γνώση κάποιων εκφραστικών μέσων. Άρχισα λοιπόν να μελετώ ακατάπαυστα την ιστορία της τέχνης και τις τεχνοτροπίες που αναπτύχθηκαν στο πέρασμα του χρόνου, από την παλαιολιθική εποχή που ο άνθρωπος κατοικούσε και ζωγράφιζε την προϊστορία σε τοιχογραφίες στα σπήλαια, μέχρι τα κινήματα του 20ου αιώνα. Δεν υπήρξε «πέτρα» εκείνο το διάστημα που δεν «σήκωσα» για να κοιτάξω τι έχει από κάτω... Σύντομα κατέληξα ότι μ' ενδιέφερε το αληθινό και όχι το ρεαλιστικό. Έτσι προσπέρασα με την μiα την παραστατική ζωγραφική -λες και την είχα εξαντλήσει σε προηγούμενες ζωές! Κινήθηκα ευθύς εξ' αρχής στην περιοχή της ανεικονικής, υπερβατικής τέχνης, λειτουργώντας αφαιρετικά ως προς κάθε τι που θεωρείται συγκεκριμένο, ζητώντας την υπέρβαση του αντικειμένου. Δεν έβρισκα κανένα ενδιαφέρον στο να παραστήσω φυσικά φαινόμενα αλλά να εισχωρήσω σ' αυτά και να τα διερευνήσω. Μ' αυτά τα δεδομένα, η προσοχή μου στράφηκε σε προϊστορικούς πολιτισμούς και προϊστορικά ευρήματα. Με γοήτευαν οι βραχογραφίες προϊστορικών σπηλαίων, οι μεγαλιθικές κατασκευές-μνημεία τύπου Στόουνχεντζ, τα Μενιρς στο Καρνάκ στην Βρεττάνη, ο μεγάλιθος της Κορνουάλης (πέτρινο δακτυλίδι), οι μεγαλιθικοί σχηματισμοί των Δρυίδων, οι γραμμές Νάζκα στο Περού, η Προκολομβιανή τέχνη, οι πυραμίδες του Ήλιου και της Σελήνης στο Τεοτιχουακάν των Ατζέκων στο Μέξικο, τα αγάλματα στο νησί του Πάσχα, η αρχιτεκτονική του Μοχένζο Ντάρο στην Μεσοποταμία, το Αγιερς ροκ των ιθαγενών της Αυστραλιανής ερήμου... και φυσικά οτιδήποτε είχε σχέση με ερείπια της προϊστορίας στον Ελλαδικό χώρο αλλά και μεταγενέστερα. Μεγαλιθικές κατασκευές των Πελασγών, πυραμίδες, Μυκηναϊκό πολιτισμό, , αρχαϊκές γραφές όπως η Γραμμική Β, Νεκρομαντεία, θολωτοί τάφοι, κυκλώπεια κτίσματα, Ασκληπιεία, Θέατρα κ.τ.λ, που μέχρι και σήμερα επισκέπτομαι και φωτογραφίζω.
Και από την προϊστορία περνούσα κατευθείαν στις αρχές του 20ου αιώνα. Ένα κίνημα, που μου έκανε κλικ, ήταν το κίνημα Φλουξους (=σε ροη), στην ουσία ένα αντικαλλιτεχνικό κίνημα (η τέχνη του να παράγεις αντιτέχνη) - μια αναβίωση του ντανταϊστικού κινήματος, που επιμένουν να το σνομπάρουν και τα πιο ενημερωμένα βιβλία μοντέρνας τέχνης. Παρ' όλα αυτά όμως μπήκε στην ιστορία και ας μην είχε καμιά όρεξη να το κάνει! Από το Fluxus κράτησα το: «τα πάντα fluxus» , παραφράζοντας τον Ηράκλειτο. Επίσης με συγκίνησε η Art Brut (ακατέργαστη - πρωτόγονη τέχνη), έναν όρο που εισήγαγε ο Ντυμπυφφέ για την τέχνη των παραφρόνων, των παιδιών και των αυτοδίδακτων ιθαγενών, μια τέχνη που είναι μακριά από πολιτιστικούς θεσμούς όπου κυριαρχούν οι καριερίστες διανοούμενοι. Για παράδειγμα, οι τρόφιμοι του ιδρύματος Γκουγκιγκ έξω από την Βιέννη, που έγινε το κέντρο ενός καινοτόμου ψυχιατρικού πειράματος. Βέβαια πιο πριν, στα φοιτητικά μου χρόνια είχα επηρεαστεί από το αντιψυχιατρικο κίνημα των Λάϊγκ και Κούπερ (ας είναι καλά εκεί που είναι ο Λεωνίδας ο Χριστάκης με το « Ιδεοδρόμιο », που έφυγε πρόσφατα από την ζωή), όπως και από τους σουρεαλιστές που φλέρταραν με την αισθητική γοητεία της τρέλας από την δεκαετία του '20. Τώρα, ονόματα καλλιτεχνών που εκτιμώ και δεν έχουν ξεθωριάσει στην μνήμη μου, είναι αρκετά. Θα μπορούσα να αναφέρω τον Γιόζεφ Μπόις, τον Μαρσέλ Ντυσάν, τον Μαν Ρέι, τον Μαρκ Ρόθκο, τον Τζάκσον Πόλλοκ, τον Τάπιες, τον Βίλεμ ντε Κούνιγκ, τον Κρίστο, τον Ρουμάνο χωρικό Μπρανκούζι, τον Πήτερ Γκρίναγουεϊ, τον ψηφιακό ντανταϊστή Ναμ Γιουν Παικ. Aπό την Ρώσικη Πρωτοπορία τους Βλαντιμίρ Τατλιν, Ματιούσιν, Μαλεβιτς, Καντίνσκυ, Ροντσένκο. Και αφήνω για το τέλος τους Ρίτσαρντ Λογκ, Ντένις Όπενχαϊμ, Ρόμπερτ Σμίθσον. Σχετικά με τους δικούς μας, αναφέρω ενδεικτικά τον Γιάννη Κουνέλλη, τον Γιώργο Ζογγολόπουλο, τον Δημήτρη Αληθεινό, τον Νίκο Κεσσανλή, την Ναυσικά Πάστρα, την Μπία Νταβού, τον Γιάννη Σπυρόπουλο, τον Γιάννη Μόραλη, τον Κωστή Τριανταφύλλου, τον Τάκι τον Αλέξη Ακριθάκη.
|